Κρίσεις Πανικού
Εισαγωγή
Οι κρίσεις πανικού είναι αιφνίδια επεισόδια έντονου φόβου ή δυσφορίας που κορυφώνονται γρήγορα και συνοδεύονται από έντονα σωματικά και ψυχικά συμπτώματα. Εμφανίζονται απροειδοποίητα ή σε συγκεκριμένα πλαίσια και, παρότι δεν είναι επικίνδυνες από μόνες τους, βιώνονται ως εξαιρετικά τρομακτικές. Η ανησυχία για το πότε θα συμβεί η επόμενη κρίση οδηγεί συχνά σε αποφυγές και περιορισμό της καθημερινότητας.
Συνηθισμένα συμπτώματα
➤ ταχυκαρδία ή «φτερούγισμα» στην καρδιά
➤ αίσθημα δύσπνοιας/σφίξιμο στο στήθος, ζάλη ή τάση λιποθυμίας
➤ τρέμουλο, εφίδρωση, μούδιασμα ή ρίγη
➤ αίσθημα αποπροσωποποίησης/αποπραγματοποίησης (σαν να «μην είμαι εγώ» ή «σαν να μην είναι αληθινό»)
➤ φόβος απώλειας ελέγχου, «τρελαίνομαι» ή «παθαίνω κάτι σοβαρό»
Πότε μιλάμε για «Διαταραχή Πανικού»
Όταν οι κρίσεις επαναλαμβάνονται, υπάρχει επίμονη ανησυχία για νέες κρίσεις και αρχίζει η αποφυγή καταστάσεων. Συχνά μπορεί να συνυπάρχει αγοραφοβία, δηλαδή φόβος για μέρη/συνθήκες όπου «θα είναι δύσκολο να φύγω ή να πάρω βοήθεια».
Πώς διαφέρουν από τις κρίσεις άγχους
Οι κρίσεις πανικού μπορεί να συνδεθούν με στρες, έντονη κόπωση, ευαισθησία του νευρικού συστήματος ή παλαιότερες τραυματικές εμπειρίες. Ένα σύνηθες μοτίβο είναι ο «κύκλος του πανικού»: ένα σωματικό σήμα (π.χ. μια απότομη ταχυκαρδία) παρερμηνεύεται ως απειλή, αυξάνει ο φόβος, εντείνεται η διέγερση του οργανισμού και η κρίση κλιμακώνεται. Οι αποφυγές ανακουφίζουν προσωρινά, αλλά μακροπρόθεσμα κρατούν ζωντανό τον φόβο.
Τι συμβαίνει στο νευρικό σύστημα
Το αυτόνομο νευρικό σύστημα ρυθμίζει αυτόματα την εγρήγορση:
➤ Συμπαθητικό: ανεβάζει «στροφές» για δράση (καρδιά πιο γρήγορα, γρήγορη αναπνοή, ένταση μυών).
➤ Παρασυμπαθητικό: φέρνει επιβράδυνση και ανάπαυση/αποκατάσταση.
Όταν ο εγκέφαλος εκτιμήσει απειλή, ενεργοποιείται η γνωστή από τη βιβλιογραφία αντίδραση fight–flight–freeze:
➤ Fight (μάχη): ώθηση για άμεση αντιμετώπιση.
➤ Flight (φυγή): παρόρμηση να απομακρυνθώ γρήγορα.
➤ Freeze (πάγωμα): απότομη «ακινητοποίηση»/μούδιασμα, σαν να σβήνουν οι στροφές.
Στις κρίσεις πανικού, το σύστημα μπορεί να «ανεβάζει» υπερβολικά συμπαθητική διέγερση (fight/flight) ή να εναλλάσσεται στιγμιαία με παγωμένη ακινησία (freeze). Η σωστή θεραπεία στοχεύει στη ρύθμιση αυτού του εκκρεμούς, όχι απλώς στην καταπίεση των συμπτωμάτων.
Αμυγδαλή & Προμετωπιαίος φλοιός
Η αμυγδαλή λειτουργεί σαν συναγερμός: ανιχνεύει γρήγορα πιθανό κίνδυνο και πυροδοτεί τη σωματική αντίδραση.
Ο προμετωπιαίος φλοιός (prefrontal cortex) βοηθά στην αποτίμηση/επαναξιολόγηση — «είναι πράγματι απειλή;».
Σε κορύφωση πανικού, ο συναγερμός «φωνάζει» τόσο δυνατά που η νηφάλια σκέψη υποχωρεί προσωρινά. Με συστηματική ρύθμιση του σώματος και επαναλαμβανόμενη ασφαλή εμπειρία, ο προμετωπιαίος «ξαναπαίρνει τα ηνία» και ο συναγερμός ησυχάζει πιο γρήγορα
.
Αίτια και Παράγοντες Κινδύνου
➤ βιολογική ευαλωτότητα/ιδιοσυγκρασία του νευρικού συστήματος
➤ ιστορικό έντονου στρες ή τραυματικών εμπειριών
➤ έλλειψη σταθερών ρουτινών (ύπνος, διατροφή, ανάπαυση), υπερδιέγερση από καφεΐνη/αλκοόλ
➤ αγχώδη πρότυπα σκέψης και αυξημένη εσωτερική επιτήρηση των σωματικών σημάτων
Αντιμετώπιση και Θεραπευτικές Προσεγγίσεις
Στο κέντρο μας εφαρμόζεται κατά κύριο λόγο η σωματική ψυχοθεραπεία, που αντιμετωπίζει την κρίση πανικού εκεί όπου ξεκινά: στη ρύθμιση του σώματος και του νευρικού συστήματος. Η μέθοδος βοηθά τον θεραπευόμενο να «αποκωδικοποιήσει» τα σωματικά σήματα και να αποκαταστήσει την αίσθηση ασφάλειας.
Πυλώνες της προσέγγισης:
➤ Επίγνωση σωματικών αισθήσεων: εκπαίδευση στο να αναγνωρίζονται έγκαιρα τα πρώτα σημάδια διέγερσης χωρίς πανικό.
➤ Ρύθμιση αναπνοής & ρυθμού: πρακτικές που μειώνουν την υπερδιέγερση (π.χ. ήπια παρατεταμένη εκπνοή, παύσεις).
➤ Ήπιες κινήσεις/γείωση: τεχνικές που «κατεβάζουν» την ένταση από το κεφάλι στο σώμα, επαναφέροντας τον τόνο και τη σταθερότητα.
➤ Ενδυνάμωση αυτορρύθμισης: προσωπικό «κουτί εργαλείων» για πραγματικές συνθήκες (μετακινήσεις, ουρές, κοινωνικές στιγμές).
Γιατί βοηθά ουσιαστικά:
➤ ρυθμίζει το αυτόνομο νευρικό σύστημα (συμπαθητικό/παρασυμπαθητικό), ώστε η κορύφωση να πέφτει γρηγορότερα
➤ «ξαναεκπαιδεύει» την αμυγδαλή να μην υπεραντιδρά και επιτρέπει στον προμετωπιαίο να επανενεργοποιείται αποτελεσματικά
➤ οι δεξιότητες είναι μεταφέρσιμες στην καθημερινότητα, μειώνοντας αποφυγές και αυξάνοντας την αίσθηση ελέγχου
➤ οι αλλαγές εδραιώνονται σε βάθος χρόνου, επειδή αγγίζουν τη ρίζα της αντίδρασης και όχι μόνο την επιφάνειά της
